#ตุงกระด้าง

ศิลปะล้านนา ที่มีผู้นำมาถวายและได้นำมาจัดแสดงมี ๒ แบบ คือ

แบบที่ ๑. ทำด้วยไม้และโลหะ ประกอบด้วยแผ่นตุงทำด้วยโลหะฉลุลายเป็นลวดลายดอกไม้ เครือเถา และลายกระหนก ยึดติดอยู่กับเสาตุง ส่วนยอดเสาทำเป็นรูปไก่อยู่ใต้ฉัตร (ส่วนภาพที่นำมาประกอบนี้ ใต้ยอดฉัตรจะเป็นองค์เทพพนมในลักษณะท่ายืน)

แบบที่ ๒. ทำด้วยแผ่นไม้ แกะสลักเป็นลายดอกไม้ และเถาวัลย์ ลงรัก ปิดทอง ส่วนยอดทำเป็นรูปหงส์อยู่เหนือฐาน

ตุง เป็นภาษาล้านนามาจากคำว่า ธง คนล้านนาเชื่อว่า การใช้ตุงจะเกี่ยวข้องกับพิธีกรรมในพุทธศาสนาและประเพณีเกี่ยวกับชีวิต

การสร้างตุงและการใช้ตุงนั้นมีจุดมุ่งหมายเพื่อที่จะเป็นการบูชาพระธาตุ บูชาพระพุทธรูป การปักประดับในงานเฉลิมฉลองศาสนวัตถุต่างๆ การสืบทอดพระศาสนาให้ครบ ๕,๐๐๐ ปี การเข้าสู่พระนิพาน การอุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ตาย

มักตั้งอยู่ภายในวัด บริเวณฐานชุกชี หน้าวิหารหรืออุโบสถ และรายรอบเจดีย์ ตุงจึงเป็นเครื่องสักการะประเภทหนึ่งที่ทำด้วยวัสดุหลายชนิด เช่น ผ้า กระดาษ ไม้

ตุงที่ทำมาจากไม้เรียกว่า ตุงกระด้าง เป็นวัฒนธรรมที่ล้านนารับมาจากพม่า ชาวพม่านิยมสร้างตุงกระด้างสำหรับถวายแด่พระรัตนตรัยอย่างถาวร มักถวายเป็นคู่ไว้หน้าพระประธานหรือหน้าอุโบสถ วิหาร บางแห่งทำไว้กลางลานวัดหรือใกล้พระเจดีย์

ตุงกระด้างเป็นตุงที่ทำด้วยไม้หรือโลหะ มีการแกะสลักประดับด้วยโลหะฉลุลายหรือประดับปูนปั้นเป็นลวดลายต่างๆ เช่น ลายเครือเถาลายกระหนก ลายรูปสัตว์ โดยทั่วไปจะนิยมแกะสลักเป็นรูปสัตว์